Bilgi Bakanlığı tarafından Şam'daki El-Şam Oteli'nde düzenlenen “Kurtuluştan Bir Yıl Sonra: Beklentiler ve Zorluklar” başlıklı forum, Suriye'nin kurtuluş sonrası toparlanma dönemini şekillendiren temel ekonomik konuları tartışmak üzere araştırmacıları ve uzmanları bir araya getirdi. Etkinlik, Suriye'nin yıllar süren çatışma, yaptırımlar ve kurumsal çöküşün ardından toparlanmanın çerçevesini belirlemeye çalıştığı bir dönemde, iç içe geçmiş siyasi, ekonomik ve toplumsal zorluklarla işaretlenen bir geçiş anına denk geliyor.
Katılımcılar, Esad rejiminin geride bıraktığı ağır mirası ele aldı; bunlar arasında yaygın altyapı tahribatı, ulusal para biriminin değer kaybı, göç yoluyla beşeri sermayenin yitirilmesi ve üretim ile ticaret ağlarının kesintiye uğraması yer alıyor. Forum, Esad sonrası dönemde Suriye'nin ekonomik toparlanmasının önündeki beklentiler ve kısıtlar üzerine görüş alışverişi için bir platform işlevi gördü.
Kapsamlı Vizyonun Yokluğunda Kademeli Dönüşümler
Genişletilmiş bir diyalog oturumunda, ekonomik ve siyasi işler uzmanı, New Lines Enstitüsü'nde Mukim Olmayan Kıdemli Araştırmacı Karam Şaar, Suriye ekonomisini yıllar süren izolasyonun ardından kademeli dönüşümler geçiren bir ekonomi olarak nitelendirdi.
Sonuçları tam olarak değerlendirmenin henüz erken olduğunu belirten Şaar, döviz kurlarının birleştirilmesi, fiyatlarda göreceli bir düşüş, devlet ekonomi kurumlarının piyasa aktörlerine açılması ve onlarca yıllık katı kısıtlamaların ardından yatırıma yeniden ilgi gösterilmesi gibi bazı olumlu göstergelerin ortaya çıktığını ifade etti.
Şaar, temel sorunun kısmi reformlarda değil, kapsamlı bir ekonomik vizyonun ve ulusal ekonomi için açıkça tanımlanmış bir kimliğin yokluğunda olduğunu savundu. Özellikle vergilendirme, yeniden inşa ve kamu-özel sektör ortaklıkları konularında birleşik hükümet yönelimleri ve politika tutarlılığı çağrısında bulundu.
Piyasa odaklı reformlarla devletin toplumsal rolü arasında denge kurulması gerektiğinin altını çizen Şaar, kırılgan grupların korunmasına, adil gelir dağılımına ve siyasi veya kişisel sadakatlerden ziyade liyakate dayalı kurumsal verimliliğin teşvik edilmesine vurgu yaptı.
Yeniden Bağlanmanın Kapısı Olarak Yaptırımların Kaldırılması
İngiltere merkezli Anglia Ruskin Üniversitesi'nde Finans Doçenti Dr. Cassim el-Okla, uluslararası yaptırımların kaldırılmasının ekonomik etkilerine odaklanarak bu gelişmeyi, Suriye'nin bölgesel ve küresel pazarlarla yeniden bağ kurmasında belirleyici bir faktör olarak nitelendirdi.
Suriye'nin SWIFT bankacılık sistemine geri dönüşünün mali transferleri ve ticareti kolaylaştıracağını, şirketlerin faaliyet ortamını iyileştireceğini ve ülkenin yabancı yatırımcılar için cazibesini artırarak ekonominin geneline olumlu yansımalar sağlayacağını kaydetti.
Dr. Okla, bir sonraki aşamanın para, maliye ve bankacılık politikalarında derin reformların yanı sıra yasal çerçevelerin güncellenmesini gerektirdiğini ve bu süreçte küresel ekonomik manzaradaki değişimlerin de göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguladı. Suriye'nin kendine özgü gerçekliklerine uygun bir ekonomik model geliştirilmesi, altyapının yenilenmesine öncelik verilmesi, likidite yönetimi ve mali istikrarın bir dayanağı olarak sigorta sektörünün geliştirilmesi çağrısında bulundu.
Dengeli Kalkınmanın Temeli Olarak Tarım
Ekonomi araştırmacısı ve Ekonomi Bakanlığı'nda Altyapı ve Yeniden İnşa İşleri İcra Danışmanı Münaf Kuman, ekonomik reformun tarım sektörünün rolünün yeniden tesis edilmesiyle başlaması gerektiğini savundu. Tarımı, istihdam yaratma, gıda güvenliği ve yaşam maliyetlerinin düşürülmesi için elzem olan, ulusal ekonominin tarihsel bir dayanağı olarak tanımladı.
Kuman, küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesinin ve beşeri sermayeye yatırım yapılmasının önemine dikkat çekerek, Suriye'nin çatışma yıllarında bir kenara itilen önemli bilimsel ve mesleki uzmanlığa sahip olduğunu belirtti. Yerli sanayinin korunması ve dengeli kalkınmanın sağlanması ile ekonomik faaliyetin büyük şehirlerde aşırı yoğunlaşmasının önlenmesi için yatırımların kırsal bölgelere yönlendirilmesi çağrısında bulundu.
Forum, Suriye'nin toparlanmasının; erken istikrar göstergelerinin sürdürülebilir ve kapsayıcı büyümeye dönüştürülebilmesi için entegre ekonomik planlama, sektörel önceliklendirme ve politika tutarlılığı gerektirdiği sonucuna vardı.