İsrail, ABD ve İran arasında tırmanan gerilimler Orta Doğu'ya yayılarak, on yılı aşkın savaşın ardından istikrara kavuşmaya çalışan Suriye üzerindeki ekonomik baskıları artırıyor. Arz kesintisi korkuları ve küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar arasında Suriye Enerji Bakanlığı, benzin, mazot ve tüpgaz dahil olmak üzere petrol ürünlerinde herhangi bir sıkıntı bulunmadığını belirtti.
Bakanlık yakın tarihli bir açıklamasında, faaliyetteki rafinerilerin normal şekilde çalışmaya devam ettiğini ve ham petrol ithalat sözleşmelerinin onaylı kanallar üzerinden yürürlükte olduğunu bildirdi. Açıklamada, operasyonel stok seviyelerinin güvenli sınırlar içinde olduğu da eklendi. Bakanlık, bazı akaryakıt istasyonlarındaki yoğunluğu arz açığına değil panik alımlarına bağladı; söylentiler ve bölgesel gelişmelere yönelik endişe nedeniyle satışların normal günlük seviyenin yüzde 300'ünü aştığını belirtti.
Suriye Petrol Şirketi (SPC), stratejik rezervleri güçlendirme çabaları kapsamında sıvılaştırılmış petrol gazı sevkiyatlarının Ürdün ile Nasib sınır kapısı üzerinden Şam'a doğru girmeye devam ettiğini açıkladı.
Ancak Dera ilindeki sakinler farklı bir gerçeği anlattı. Birçoğu mutfak tüpünün hâlâ kıt olduğunu ve ailelerin kutsal Ramazan ayı boyunca tüp temin etmekte zorlandığını söyledi. Bazıları, kayıt dışı satıcılardan 230.000 ile 250.000 Suriye lirası arasında değişen fiyatlarla tüp aldıklarını bildirdi.
Kuzey İdlib'in göçmen kamplarındaki aileler hem kıtlıktan hem de fiyatların 400 liradan 600 Türk lirasına (10,50-13,50 ABD doları) sıçramasından söz etti. Resmî güvencelerle yerel anlatılar arasındaki bu uçurum, dağıtım ve tahsis konusunda soru işaretleri doğurdu.
Elektrik Kesintileri ve İthalata Bağımlılık
Enerji endişeleri akaryakıt kuyruklarının ötesine uzanıyor. Enerji Bakanlığı, elektrik arz saatlerindeki azalmanın, Suriye'nin elektrik santrallerini besleyen ve Ürdün üzerinden gelen doğal gaz sevkiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığını belirtti. Yetkililer, sevkiyatların zaman zaman kesintilere uğradığına dikkat çekti.
Suriye ekonomisi kırılgan olmayı sürdürüyor. Petrol kuyularına, doğal gaz sahalarına ve altyapıya zarar veren yıllar süren çatışmanın ardından ülke, enerji ihtiyacını karşılamak için büyük ölçüde ithalata bağımlı. Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı kıdemli danışmanı Üsame el-Kadi, ekonomik etkinin İran ile yaşanan çatışmanın ne kadar süreceğine bağlı olduğunu söyledi.
"Savaş ne kadar uzun sürerse, gaz ithalatının azalması ve elektrik fiyatlarının artması o kadar olası hale gelir" diyen Kadi, Arabi21'e konuştu. Petrol ve doğal gaz sahalarının çoğunun kapalı olması nedeniyle Suriye'nin şu anda enerji ihtiyacını yerli üretimden karşılayamadığını ekledi. Kadi, çatışmanın uzaması ve petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonu tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Yetkililerin petrol sahaları ve boru hatlarındaki onarımları hızlandıracağı yönündeki umudunu dile getirdi.
Daha Geniş Çaplı Ekonomik Yansımalar
Ekonomist Radvan ed-Dibs, Arabi21'e birçok sektörün halihazırda zarar gördüğünü söyledi. Suriye hava sahasının ve havalimanlarının kapatılmasına ve bunun ilgili devlet gelirlerini durdurmasına dikkat çekti. Ayrıca Suriye'nin Ürdün'den ithal edilen gaza ve yurt dışından gelen petrol türevlerine bağımlılığını da vurguladı.
"Bugün Suriye'deki korku, Körfez Arap ülkelerinden gelen tedarik zincirlerindeki aksamalar nedeniyle mazot ve benzinin yok olmasıdır" diyen Dibs, uzun süren bir savaşın büyük krizleri tetikleyebileceğini ekledi. Suriye günde yaklaşık 100.000 varil petrol ithal ediyor. Küresel petrol fiyatlarındaki ya da nakliye maliyetlerindeki herhangi bir artış, sınırlı döviz rezervleri üzerindeki yükü ağırlaştırıyor. Yıllar süren yıkımdan hâlâ yeniden ayağa kalkmaya çalışan bir ülke için bölgesel istikrarsızlık, zaten zorlanan bir ekonomiye bir belirsizlik katmanı daha ekliyor.