The New York Times gazetesinin bir raporunda (NYT), artan bölgesel istikrarsızlığın ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının, Orta Doğu'yu Avrupa'ya bağlayan potansiyel bir ticaret ve enerji koridoru olarak Suriye'yi yeniden odak noktası hâline getirdiği belirtildi. Rapora göre, dünyanın en önemli petrol geçiş güzergâhlarından birini etkileyen aksaklıklar, bölge hükümetlerini ve şirketlerini alternatif sevkiyat yolları aramaya zorladı.
Akdeniz limanları ve Türkiye, Irak, Ürdün ile Lübnan'a uzanan sınırlarıyla Suriye, yıllar süren çatışmaya ve ekonomik izolasyona rağmen olası bir seçenek olarak öne çıktı. Gazete, Suriye'nin coğrafi konumunun, tarihsel olarak ülkeyi İpek Yolu da dâhil olmak üzere bölgesel ticaret güzergâhları üzerinde önemli bir ticaret kavşağı hâline getirdiğine dikkat çekti.
Petrol Sevkiyatları Suriye Üzerinden Geçiyor
Suriye Serbest Bölgeler Genel Kurumu halkla ilişkiler müdürü Hazem el-Sabti, ülkenin uzun süredir bölgesel ticaret için önemli bir güzergâh olarak hizmet verdiğini söyledi. Rapor ayrıca, Sınır Kapıları ve Gümrükler Genel Kurumu yerel ve uluslararası ilişkiler müdürü Mazen Alloush'un, Körfez'deki sevkiyat aksaklıkları yoğunlaştıktan sonra komşu ülkelerin Suriye'ye yöneldiğini söylediğini aktardı. Alloush gazeteye, “Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından neredeyse tüm komşu ülkeler Suriye limanlarına erişmek için kapımızı çaldı” dedi.
Rapora göre Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri, Baniyas Limanı ve Lazkiye Limanı da dâhil olmak üzere Akdeniz limanlarından sevk edilmek üzere bir miktar petrol ve malı Suriye üzerinden karayoluyla taşımaya çoktan başladı. Gazete, Irak'taki sevkiyat aksaklıklarının depolama baskısı yaratmasının ardından Irak devlet petrol pazarlama şirketinin, ham petrolü kamyonla Baniyas'a taşımak için Şam'dan izin istediğini bildirdi.
Mart ayı sonlarında, bazı noktalarda günde 400'den fazla tanker kamyonunun, her biri 10.500 galona kadar ham petrol taşıyarak Suriye'ye giriş yapmasıyla ilk Irak petrol sevkiyatlarının ülkeye geçtiği belirtildi. Rapor, yabancı şirketlerin, Irak'taki Kerkük'ü Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki Baniyas'a bağlayan eski petrol boru hattını yeniden devreye alma konusunda ilgi gösterdiğini ekledi.
Altyapı Hâlâ Büyük Bir Zorluk Olmaya Devam Ediyor
NYT, artan ilgiye rağmen Suriye'nin, ticaret faaliyetlerindeki artıştan yararlanma kapasitesini sınırlayan ciddi altyapı engelleriyle karşı karşıya kaldığını belirtti. Alloush, NYT'ye, Tanf Sınır Kapısı'nın yeniden inşasının birkaç ay sürebileceğini ve tahminen 25 milyon dolara mal olabileceğini söyledi. Baniyas Limanı'ndaki sınırlı depolama kapasitesi de zaman zaman petrol sevkiyatlarının hacmini azalttı.
Rapor, fırsatların enerji ihracatının ötesine uzandığına dikkat çekti. Geçen ay, Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen 200 araçlık bir sevkiyatın, Lazkiye üzerinden Avrupa'ya yeniden ihraç edilmeden önce Ürdün üzerinden Suriye'ye ulaştığı bildirildi.
Bu arada, Emaar Properties'in, Suriye kıyısı boyunca 7 milyar dolara varan ve Şam'da ek olarak 12 milyar dolarlık yatırımları değerlendirdiği bildiriliyor. Ekonomist Karam Şaar gazeteye, yeniden inşa maliyetlerinin hâlâ devasa olmasına rağmen Suriye'nin “çok şanslı bir an” yaşadığını söyledi. Raporda atıfta bulunulan Dünya Bankası tahminlerine göre, Suriye'nin yeniden inşası, yalnızca altyapı için yaklaşık 80 milyar dolar dâhil olmak üzere 200 milyar doları aşabilir.
Şam, Suriye'yi Ticaret Koridoru Olarak Öne Çıkarıyor
Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, Orta Asya ve Körfez'i Avrupa pazarlarına bağlayabilecek güvenli bir bölgesel transit güzergâhı olarak Suriye'yi tanıtmaya çalıştı. Geçen ay Kıbrıs'ta Avrupalı ve bölgesel yetkililerle yaptığı görüşmelerde Şara, Suriye'nin bölgesel ticaret ve enerji projeleri için “güvenli stratejik bir koridor” işlevi görebileceğini söyledi. Hükümet ayrıca, Suriye'nin bölgedeki ekonomik rolünü yeniden tesis etmeye yönelik daha geniş çabaların bir parçası olarak, Arap Gaz Boru Hattı da dâhil olmak üzere eski bölgesel altyapı girişimlerini canlandırmayı görüştü.